Էլբրուսի սառցադաշտերը հալվում են․ինչու է տաքանում Կովկասը – ShantNews – Շանթ Հեռուստաընկերություն – Լուրեր – Shant TV Online
TIME
Ամսաթիվ
01 05 2025
  • $
    389.94
  • RUBLE
    4.80
  • 443.01
WEATHER
+21.09 oC

Էլբրուսի սառցադաշտերը հալվում են․ինչու է տաքանում Կովկասը

19:42 27.02.2022

Էլբրուսի սառցադաշտերը կտրուկ կկրճատվեն հարյուրամյակի վերջին, զգուշացնում են ռուս գիտնականները։ Նույնը սպառնում է Կովկասի ողջ լեռնային համակարգին։ ՌԻԱ Նովոստին պարզել է, թե դա ինչ հետևանքների կհանգեցնի։

Ինչու է Կովկասը տաքանում, Էլբրուսը ուսումնասիրել են 19-րդ դարի վերջից, սակայն նրա սառցադաշտերի զանգվածային հավասարակշռության մասին ճշգրիտ տվյալներ  ստացվել են 1970-ականներին։ Իսկ, ասենք, հարավային լանջին գտնվող Գարաբաշի սառցադաշտի համակարգված դիտարկումները, որտեղ կարելի է հասնել ճոպանուղով, իրականացվել են միայն 1980-ականների կեսերից։

Էլբրուսը Ռուսաստանի, Եվրոպայի ամենաբարձր գագաթն է, այն Կովկասի խորհրդանիշն է և տարածաշրջանի համար քաղցրահամ ջրի կարևոր աղբյուր։ Այս քնած հրաբխի խորքերում ծնվում են տաք հանքային ջրեր՝ նարզաններ։ Լանջերին են ամենամեծ լեռնադահուկային հանգստավայրերը։ Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի աշխարհագրության ինստիտուտի գիտնականները հաշվարկել են, որ 1997-2017 թվականներին Էլբրուսի սառցադաշտերի տարածքը նվազել է 10,8 տոկոսով։ Կարծես թե այնքան էլ շատ չէ, բայց նույն ընթացքում դրանց ծավալը նվազել է գրեթե 23 տոկոսով։ Նույնն է ողջ Կովկասում։

Փոփոխություններ են գրանցվել անցյալ դարի երկրորդ կեսից, երբ ի հայտ եկան զանգվածային հավասարակշռության ճշգրիտ գնահատման մեթոդները, այդ թվում՝ արբանյակային պատկերների օգտագործումը։ Օլեգ Ռիբակի խոսքով, Կովկասում ձյունը հիմնականում կուտակվում է ձմռանը, իսկ ամռանը հալվում է, ի տարբերություն, օրինակ, Տյան Շանի։ Ամառային ջերմաստիճանի բարձրացումը, աբլյացիայի ավելացումը (հալում, գոլորշիացում) և ձմեռային տեղումների նվազումը սառցադաշտերի նվազում են, ավելացնում է գիտնականը:

Բացասական սցենարով Կովկասը դարավերջին կկորցնի իր սառցադաշտերի 85 տոկոսը։ Բարձր գագաթների վրա կմնան միայն փոքր գլխարկները: «Էլբրուսի վրա կա ամենամեծ սառցադաշտը, կա սառցադաշտերի ընդհանուր զանգվածի տասը տոկոսը, այնտեղից ջուրը սնուցում է ամենամեծ գետերը՝ Մալկա, Կուբան, Բակսան», – նշում է Ստանիսլավ Կուտուզովը:

Էլբրուսի դեգրադացիան սպառնում է լեռնադահուկային հանգստավայրերին՝ ստիպելով փոխել զբոսաշրջային և լեռնագնացության երթուղիները։ Արագացված հալումը հղի է սառցադաշտային լճերի բեկումներով։ Եթե ​​Էլբրուսը արթնանա, հնարավոր են լահարներ՝ հրաբխային տեղանքի հսկա սելավներ։ Նրանց հնագույն հետքերը հայտնաբերվել են հովիտներում՝ ստրատովոլկանից զգալի հեռավորության վրա։ Այնուամենայնիվ, կարիք չկա վախենալ մոտալուտ ժայթքումից: Գիտնականները դեռ չեն գրանցել տաք գազերի հզոր արտանետումներ, ուժեղ ցնցումներ։ Գիտնականները ոչ միայն աշխատում են Էլբրուսի ստորոտին և լանջերին գտնվող եղանակային կայաններում, այլ նաև բարձրանում են սառցադաշտեր՝ հորեր հորատելու և կլիմայի և մթնոլորտի աղտոտվածության մասին տեղեկություններ ստանալու համար:

«Էլբրուսը անցյալ դարաշրջանների կլիման ուսումնասիրելու լավագույն վայրերից մեկն է, քանի որ նրա գագաթները չեն հալվում: Մենք գտանք մի կետ սարահարթի արևմուտքում, հնագույն հրաբխի կալդերայում, որտեղ սառցադաշտի հաստությունը ավելի քան երկու հարյուր մետրի է հասնում: Դա թույլ տվեց վերականգնել 1773 թվականի քիմիական ռեկորդը»,- ասում է Ստանիսլավ Կուտուզովը:

 

Հենց Էլբրուսում գիտնականները պատրաստվում են գտնել Կովկասի ամենահին սառույցը։ Հայտնի է, որ մոտավորապես 20 հազար տարի առաջ վերջին սառցե դարաշրջանը հասել է առավելագույնին։ 11,7 հազար տարի առաջ այն փոխարինած միջսառցադաշտային ժամանակաշրջանում (այս երկրաբանական դարաշրջանը կոչվում է Հոլոցեն), տեղի ունեցավ տաքացում, վեցից յոթ հազար տարի առաջ սառցադաշտերը ուժեղ նահանջեցին, բայց ամբողջովին չվերացան. Ալպերի ամենահին սառույցը հենց պատկանում է այս շրջանին։ «Ի՞նչ էր այն ժամանակ Կովկասում, հորատումը կտա պատասխանը»,- վստահ է գիտնականը։ Էլբրուսի արևմտյան բարձրավանդակում պահպանվել են մեկուկեսից մինչև երկու հազար տարեկան շերտեր։ Հավանաբար, արևելյան գագաթին երկու-երեք հազար տարուց ավելի հին սառույց կա: Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ջրային հիմնախնդիրների ինստիտուտի գիտնականները մոդելավորում են Էլբրուսի սառցադաշտերի վարքագիծը՝ հիմնվելով միջազգային CORDEX նախագծի մասնակիցների կողմից մշակված կլիմայական կանխատեսումների վրա:  

Բոլոր լուրերը

Կապակցված լուրեր

Մեզ համար կարևոր է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որտեղ աշխատանքը ոչ միայն կենսաապահովման աղբյուր է, այլ նաև ինքնադրսևորման, մասնագիտական աճի հարթակ․ ԱՍՀ նախարար

13:20 01.05.2025

Մեզ համար կարևոր է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որտեղ աշխատանքը ոչ միայն կենսաապահովման աղբյուր է, այլ նաև ինքնադրսևորման, մասնագիտական աճի հարթակ․ ԱՍՀ նախարար

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Նարեկ Մկրտչյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Աշխատանքի և աշխատավորների միջազգային օրվա կապակցությամբ․ «Սիրելի՛ քաղաքացիներ, Մայիսի 1-ը որպես Աշխատանքի և աշխատավորների միջազգային օր, կրկին հնարավորություն է ընդգծելու արժանապատիվ աշխատանքի կարևորությունը՝ հիմնված ազատության, արդարության և հավասարության վրա. սա այն հիմնական նպատակն է, որին ուղղված են պետության կողմից իրականացվող ոլորտային բարեփոխումները։ Մեզ […] ...

Նոր Զելանդիայում արտակարգ դրություն է հայտարարվել ջրհեղեղի պատճառով

13:03 01.05.2025

Նոր Զելանդիայում արտակարգ դրություն է հայտարարվել ջրհեղեղի պատճառով

Նոր Զելանդիայի Քրայսթչըրչ քաղաքում և Սելվին շրջանում արտակարգ դրություն է հայտարարվել՝ ուժեղ անձրևների հետևանքով առաջացած լայնածավալ ջրհեղեղներից հետո, հաղորդում է New Zealand Herald թերթը։ «Քրայսթչըրչում և Քենթերբերիի Սելվին շրջանում հայտարարվել է արտակարգ դրություն», – գրում է հրատարակությունը։ Հայտարարությունը արել է երկրի արտակարգ իրավիճակների նախարար Մարկ Միտչելը։ ...

Հրդեհ Աղավնավանք գյուղում

12:37 01.05.2025

Հրդեհ Աղավնավանք գյուղում

Մայիսի 1-ին, ժամը 07։44-ին Տավուշի մարզային փրկարարական վարչության ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Աղավնավանք գյուղի 5-րդ փողոցի տներից մեկի բակում այրվում է անասնագոմ։ Դեպքի վայր է մեկնել ՆԳՆ ՓԾ մարզային փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատից երկու մարտական հաշվարկ: Պարզվել է, որ հրդեհը բռնկվել է Աղավնավանք գյուղի 3-րդ փողոցի տներից մեկի բակում գտնվող անասնագոմի տանիքում: Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 08:30-ին, մարվել՝ 08:55-ին։ Այրվել է անասնագոմի […] ...

Աշխատանքը չպետք է ընկալվի որպես պարտադրանք կամ բեռ, այլ որպես ինքնադրսևորման, կայուն ապագայի կառուցման հնարավորություն․ Պապոյան

12:20 01.05.2025

Աշխատանքը չպետք է ընկալվի որպես պարտադրանք կամ բեռ, այլ որպես ինքնադրսևորման, կայուն ապագայի կառուցման հնարավորություն․ Պապոյան

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Աշխատանքի և աշխատավորների համերաշխության միջազգային օրվա կապակցությամբ։ «Հարգելի՛ հայրենակիցներ, Շնորհավորում եմ Աշխատանքի և աշխատավորների համերաշխության միջազգային օրվա կապակցությամբ։ Այս օրը մեզ հիշեցնում է, որ առանց նպատակային, համակարգված և գիտելիքի վրա հիմնված աշխատանքի հնարավոր չէ ապահովել տնտեսական իրական առաջընթաց։ Աշխատանքը չպետք է ընկալվի որպես պարտադրանք, տանջանք կամ […] ...

Այսօր մեկնարկում է «Երևանի քաղաքապետի գավաթ 2025» գեղասահքի միջազգային բաց մրցաշարը

12:05 01.05.2025

Այսօր մեկնարկում է «Երևանի քաղաքապետի գավաթ 2025» գեղասահքի միջազգային բաց մրցաշարը

Գեղասահքի մարզադպրոցի գեղասահորդները պատրաստվում են այսօր մեկնարկող «Երևանի քաղաքապետի գավաթ 2025» գեղասահքի միջազգային բաց մրցաշարին: «Սիրով հրավիրում ենք գեղասահքի սիրահարներին ներկա գտնվելու այս դիտարժան առաջնությանը, որը կանցկացվի Երևանի գեղասահքի և հոկեյի մարզադպրոցում։ Մրցաշարը կտևի մինչև մայիսի 4-ը։ Մուտքն ազատ է»,-նշված է Երևանի քաղաքապետարանի հաղորդագրության մեջ։ ...

ԱՄՆ-ն և Ուկրաինան ստորագրել են բնական պաշարների մասին համաձայնագիրը

11:51 01.05.2025

ԱՄՆ-ն և Ուկրաինան ստորագրել են բնական պաշարների մասին համաձայնագիրը

Կիևը և Վաշինգտոնը համաձայնագիր են ստորագրել համատեղ հանքարդյունաբերության և Ուկրաինայի վերականգնման համար ներդրումային հիմնադրամի ստեղծման մասին, հաղորդում է ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության կայքում հրապարակված մամուլի հաղորդագրության մեջ ասվում է, որ համաձայնագիրը կնքվել է «ի նշան այն նշանակալի ֆինանսական և նյութական աջակցության, որը ամերիկացի ժողովուրդը տրամադրել է Ուկրաինայի պաշտպանությանը Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման սկզբից ի […] ...

BACK_TO_TOP